Κωδικός Μαθήματος

ΠΔ-320

Εξάμηνο Μαθήματος

1ου Εξαμήνου

Πιστωτικές Μονάδες

7,5

Ηλεκτρονικό Υλικό

Λεύκιππος

Κατηγορία Μαθήματος

Υποχρεωτικό

Διδάσκοντες Μαθήματος

Μ. Φιλιππάκης

Α. Πρέντζα

Ε. Κοπανάκη

Ε. Μακρή

Στόχος

Το μάθημα παρέχει ολοκληρωμένη κατανόηση της διακυβέρνησης πληροφοριακών συστημάτων και της διακυβέρνησης τεχνητής νοημοσύνης. Οι φοιτητές μαθαίνουν να σχεδιάζουν αποτελεσματικές υπηρεσίες διακυβέρνησης με μετρήσιμους στόχους, να επιλέγουν και να εφαρμόζουν διεθνή πρότυπα (COBIT, ITIL, ISO/IEC), και να αντιμετωπίζουν τα νέα ζητήματα που εγείρει η ΤΝ: αλγοριθμική διαφάνεια, λογοδοσία, επεξηγησιμότητα και συμμόρφωση με κανονιστικά πλαίσια όπως ο EU AI Act.

  • να επιλέγουν και να εφαρμόζουν καθιερωμένα πρότυπα διακυβέρνησης ΠΣ (COBIT 2019, ITIL 4, ISO/IEC 38500) για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών υπηρεσιών διακυβέρνησης με μετρήσιμους στόχους
  • να αξιολογούν στρατηγικές διακυβέρνησης μέσω δεικτών και μετρικών απόδοσης, και να σχεδιάζουν δράσεις διάδοσης και ευαισθητοποίησης σε θέματα διακυβέρνησης
  • να αναγνωρίζουν και να αντιμετωπίζουν ζητήματα Διακυβέρνησης Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Governance): διαφάνεια, επεξηγησιμότητα (explainability), λογοδοσία (accountability) και δικαιοσύνη (fairness)
  • να σχεδιάζουν πλαίσια αλγοριθμικών ελέγχων (algorithmic auditing) και εργαλεία εκτίμησης επιπτώσεων συστημάτων ΤΝ (AI Impact Assessment), και να οργανώνουν επιτροπές δεοντολογίας AI σε οργανισμούς
  • να κατανοούν και να εφαρμόζουν το κανονιστικό πλαίσιο για την ΤΝ (EU AI Act, NIST AI RMF) και τα σχετικά πρότυπα ISO/IEC (42001, 22989, 23894)

Μαθησιακά Αποτελέσματα

  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης

Περιεχόμενα Μαθήματος

  • Πληροφορική Διακυβέρνηση

    Η αποτυχία πληροφοριακών συστημάτων και η αναγκαιότητα για τη διακυβέρνηση των ψηφιακών υποδομών, ορισμός πληροφορικής διακυβέρνησης, αρχές, συστατικά πληροφορικής διακυβέρνησης, παραδείγματα και ασκήσεις.

  • Μελέτη Εφικτότητας

    Ορισμός και τύποι μελετών εφικτότητας, το πλαίσιο PIECES, διαστάσεις του πλαισίου επιχειρηματικής εφικτότητας (εφικτότητα ψηφιακών συστημάτων, εφικτότητα αγοράς, τεχνική εφικτότητα, οικονομική εφικτότητα, λειτουργική εφικτότητα και νομική εφικτότητα), δομή εγγράφου μελέτης εφικτότητας, παραδείγματα και ασκήσεις.

  • Πληροφορική διακυβέρνηση στην πράξη

    Διακυβέρνηση προσανατολισμένη στην τεχνολογία (π.χ. (διακυβέρνηση υπηρεσιοστρεφών αρχιτεκτονικών, νεφουπολογιστικής (Cloud computing) κινητών εφαρμογών (Mobile apps), πραγμάτων (IoT), διακυβέρνηση βάσει της φύσης του οργανισμού (π.χ. τραπεζικά ψηφιακά συστήματα, ηλεκτρονική υγεία, ηλεκτρονικές υπηρεσίες, εικονικοί οργανισμοί, ψηφιακοί οργανισμοί, δημόσιος τομέας, έξυπνες πόλεις), παραδείγματα και ασκήσεις.

  • Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας (EIF)

    Διαλειτουργικότητα, λύσεις και κοινά πλαίσια για τη δημόσια διοίκηση, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, Ευρωπαϊκή Στρατηγική Διαλειτουργικότητας (EIS), Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική Διαλειτουργικότητας (EIRA), Επίπεδα EIF.

  • Connecting Europe Facility (CEF) and eProcurement

    Εισαγωγή στο CEF, Υποδομή Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSIs) και Ψηφιακές Υπηρεσίες, CEF DSIs δομή διακυβέρνησης και διαδικασίες, όργανα διακυβέρνησης, Παραδείγματα επιτυχημένων έργων PEPPOL, e-SENS, εργαλεία eProcurement .

  • Ευρωπαϊκά Πρότυπα στη Ψηφιακή Διακυβέρνηση, τις Δημόσιες Προμήθειες

    Από την Έκθεση Bangemann και την Στρατηγική της Λισσαβόνας στο European Interoperability Framework. Η διαδικασία εκπόνησης προτύπων διακυβέρνησης στην Ε.Ε. η Οδηγία 2014/55/ΕΕ και η σημασία της. Το έργο Peppol, η μετεξέλιξη του σε Open Peppol. Εργαλεία όπως το e-CERTIS και το Open e-PRIOR και η χρήση τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

  • Ελληνικά Πρότυπα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

    Εξέλιξη και εφαρμογή των ελληνικών προτύπων: Πλαίσιο Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (ή Πλαίσιο Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης – ΠΗΔ). Πλαίσιο, κανόνες και πρότυπα διαλειτουργικότητας και υπηρεσιών ηλεκτρονικών Συναλλαγών. Πλαίσιο, κανόνες και πρότυπα ψηφιακής αυθεντικοποίησης. Κανόνες, πρότυπα και πιστοποίηση Δημόσιων Διαδικτυακών τόπων.

  • Μέτρηση, αξιολόγηση και Ψηφιακή Ενιαία Αγορά (Digital Single Market)

    Μέθοδοι και δείκτες για την μέτρηση και αξιολόγηση των υπηρεσιών ψηφιακής διακυβέρνησης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, η επίδρασή της ψηφιακής ενιαίας αγοράς στην ψηφιακή διακυβέρνηση, στην διαλειτουργικότητα και τα πρότυπα.

  • Ανοιχτά Δεδομένα και Ανοιχτό Λογισμικό

    Η σημασία και η χρήση των ανοιχτών δεδομένων. Αναλύονται τα EU Open Data Portal, Open Government Partnership (OGP), Open Data Institute (ODI). Καλές πρακτικές και αναδυόμενες τάσεις, η σχέση του με την ψηφιακή διακυβέρνηση και τα ανοιχτά πρότυπα. Το μέλλον του ανοιχτού λογισμικού στην ψηφιακή διακυβέρνηση.

  • Μελέτη Περίπτωσης

    TAxisnet και Διαδικτυακή Πύλη ΕΡΜΗΣ.

Βιβλιογραφία

  • E-Government Strategy, ICT and Innovation for Citizen Engagement Edition, by Dennis Anderson, Robert Wu June-Suh Cho, Katja Schroeder SpringerBriefs in Electrical and Computer Engineering) 1st ed. 2015
  • e-Government: The Use of Information and Communication Technologies in Administration, Eric E. Otenyo and Nancy S. Lind, Teneo Press
  • Recommendation of the Council on Digital Government Strategies, OECD 2014
  • Θεσμικά ελληνικά και ευρωπαϊκά κείμενα (online)
  • Peter Weill, Jeanne Ross, 2004, “IT Governance: How Top Performers Manage IT Decision Rights for Superior Results”, Harvard Business Review Press, ISBN-10: 1591392535, ISBN-13: 978-1591392538
  • Peter Weill, Jeanne Ross, 2004, Ten Principles of IT Governance, Harvard Business Review, http://hbswk.hbs.edu/archive/4241.html
  • Peter Weill, 2004, “Don’t just Lead, Govern: how top-performing firms govern IT”, MISQ for executives
  • IT Governance Institute, 2006, “Enterprise value: Governance of IT investments, Val IT Business case”, IT Governance Institute, USA
  • IT Governance Institute, 2008, “Enterprise value: Governance of IT investments, Val IT Framework 2.0 extract”, IT Governance Institute, USA
  • Department of Information Resources, 1992, “How to Conduct a Feasibility Study for Information Technologies”, DIANE Publishing Company, Austin, Texas, USA (https://books.google.gr/books?id=NBGSPpQg3KAC&pg=PA1&hl=el&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false)
  • Pavadee Katimuneetorn, Feasibility Study for Information Systems Projects, University of Missuri, http://www.umsl.edu/~sauterv/analysis/F08papers/Katimuneetorn_Feasibility_Study.html, Missuri, USA
  • Barry W. Boehm, Chris Abts, 2000, Software Cost Estimation with COCOMO II, Prentice Hall, ISBN-13: 978-0130266927
  • Thompson, Alan, 2005, “Business Feasibility Studies: Dimensions of Business Viability”, Best Entrepreneur, Perth
  • Isaca Organization, “A Business Framework for the Governance and Management of Enterprise IT (COBIT 5.0 An Isaca Framework)”, ISBN 978-1-60420-237-3